Logo

Türkiye'de zayıflama endüstrisi ne kadar büyük? Zayıflama yöntemleri ne kadar etkili? Şişmanlık bir hastalık mı?

Ayşe Arman sormuş, Prof. Dr. Osman Müftüoğlu yanıtlamış.

Biliyorsunuz, obezite üzerine dizi yaptım. Finali de Prof. Dr. Osman Müftüoğlu ile gerçekleştirelim istemiştim ama olmadı. Hoca çok yoğundu, buluşamadık. Ne var ki, azmin elinden, demek istiyorum ki benim elimden bir şey kurtulmuyor, geçen hafta Osman Hoca bana yakalandı. Hemen sorularımı sıraladım. Bugünden itibaren bir süre Kelebek'te okuyacaksınız.

Türkiye'de zayıflama endüstrisi ne kadar büyük?

- Bizdeki boyutları pek bilinmiyor. Amerika'daki, 275 milyon dolarlık bir endüstri. Bu, açılanan rakam. Gerçeğin, birkaç yüz milyar doların üzerinde olduğu tahmin ediliyor. Bunun içinde doktorlar, diyet uzmanları, zayıflama merkezleri, akupunkturcular, detoks merkezleri, egzersiz uzmanları, fitness-egzersiz merkezleri, teknolojik cihazları pazarlayanlar ve en önemlisi “zayıflama hapı” üreten dev fabrikalar var.

Açık açık söyleyin, sahtekârlık oranı ne kadar? Ve en çok hangi alanda?

- Sahtekârlığın en çok yoğunlaştığı alan, “zayıflama hapı” olarak pazarlanan ürünlerle ilgili. Her yıl yepyeni bir bitkisel hap, “mucizevi zayıflatıcı” ilan ediliyor. Tabii palavra. Yüzde 99'u işe yaramıyor. İşe yaramadığı için çoğunun içine sağlığa zararlı, hatta öldürücü, yan etkileri olan kimyasallar ekleniyor. Bu haplar, bir yıl “lahana kapsülü”, öbür yıl “acai berry tableti”, bir sonraki yıl “acı biber kapsülü”, bir diğer yıl da “altın çilek hapı” olabiliyor! Birkaçı dışında, hiçbirinin en ufak bir yararı yok. Ve maalesef devlet, bunları ancak zararlı hale geldiklerinde yasaklıyor.

“ZAYIFLAMA İLACI” DİYE BİR İLAÇ YOK


Ama bir kısmı “bitkisel” diye satılıyor. Aralarında hiç mi yararlı olan yok?

- Bir kere “zayıflama ilacı” diye bir ilaç yok. Reçeteli olanların bile neredeyse tamamı, Orlistat hariç, art arda yasaklandı. Orlistat da zayıflama hapı değil ve sadece “uygun diyet ve egzersiz programlarında kilo kaybına destek olabilir” önermesiyle satılabiliyor. Bitkisel haplara gelince... Bitkisel olup da kilo kaybını desteklediği kanıtlanmış tek ürün var: “Yeşil çay özleri”. Bunun dışında, bitkisel özlü bazı moleküllerden bahsediliyor. Mesela karbonhidrat emilimini bir ölçüde azaltabilen ve kuru fasulyeden elde edilen bir madde bunlardan biri. Bir diğeri, yine bitkisel bazlı ve yağ emilimini azalttığı ileri sürülen özel bir destek. Ancak kesin olarak bilinen şu ki, ne altın çilek, yosun özleri, acai ekstreleri ne de lahana, karnabahar tabletleri bu konuda en ufak bir fayda sağlıyor. Biz kilo programına aldığımız hastalara biraz motivasyonu güçlendirmek, biraz da hastaya destek olması amacıyla Karnitin, CLA, krom gibi besin desteklerini zaman zaman veriyoruz.

HAREKET ETMEZSEN İNCELEMEZSİN!

Akupunktur zayıflamada işe yarar mı? Bana masum geliyor ama işe yarıyor mu bilmiyorum...

- Tek başına kilo verdirici bir etkisinin olabileceğini gösteren bilimsel çalışma yok. Bana da masum geliyor ama işe yaraması için mutlaka diyet ve egzersiz yapılması gerekiyor. Zaten sorun da burada. Akupunktur merkezlerinin birçoğunda diyetisyen bulunmuyor. Bulunsa da, doktor kontrolü altında çalışmıyor.

Peki kavitasyon, LPC, hipoksi?

- Zayıflama teknolojilerinden hangisinin işe yaradığı konusunda da herhangi bir güvenilir bilimsel çalışma yok. Herkes kendi cihazını destekleyen birkaç yayını kataloğuna ekleyip ürününü pazarlıyor. Bana sorarsanız, bu cihazların tümü, eğer egzersiz temelli değillerse, psikolojik olmaktan öte bir anlam taşımıyor. Mesela hipoksi, egzersiz temelli bir cihaz. Bence diyet ve aktivite programınıza uyum ve motivasyon sağladığı için denenebilir. Ben pek olumsuz değilim hipoksi konusunda... Ultrasonik dalgalarla yağ parçalamaya, yani kavitasyona gelince, son zamanlarda pek moda. Ama tek başına herhangi bir etkisinin olduğunu düşünüyorum. İlla diyet yapacaksın. “Bilmem kaç seansta şu kadar incelirsin” diye bir şey yok yani. Yersen, hareket etmezsen, incelemezsin!

LIPOSUCTION KALICI DEĞİL

Ya Lipocustion? Bazen bana da esiyor, yaptırayım diyorum...

- Eğer amacınız kilo vermek değil de, şeklinizi düzeltmek yani estetik bir hoşluğa ulaşmaksa, liposuction'ı deneyebilirsiniz. Ne var ki, yöntemin ağırlık bazında kilo vermeye herhangi bir faydası olduğunu söylemek mümkün değil. Hele hele kalıcı bir faydasından bahsetmek imkânsız.


EVET, ŞİŞMANLIK BİR HASTALIK

Geldik meselenin özüne: Şişmanlık, hastalık mı?

- Evet, hastalık. Çünkü sizi hasta ediyor! Şekeri, tansiyonu, kolesterolü, trigliseridi yükseltiyor. Sizi tansiyon, şeker, damar hastası yapıyor. Kalp krizine, felce, körlüğe, böbrek yetmezliğine zemin hazırlıyor. Hastalık, çünkü diz ve kalçada romatizmaya, safra kesesinde taşa, adet bozukluklarına, kıllanmaya, horlamaya, uyku sorunlarına sebep oluyor. Böyle baktığınızda, hastalıktan da öte şişmanlık, birçok hastalığın başlatıcısı, tetikleyicisi, anası-babası gibi görünüyor.


İLAÇLAR DA KİLO YAPIYOR

Şişmanlığın sebepleri sadece yemekle mi ilgili?

- Belki size garip gelecek ama şişmanların çok azı, çok yediği için şişmanlıyor! Çoğu, makul ölçülerde yemesine rağmen genetik, hormonal ya da metabolik sebeplerle şişmanlıyor. Bazen sorumlu, şişmanlatan ilaçlar da olabiliyor. Mesela kortizon veya antidepresan kullanımı, bazı antipsikotik ilaçlar, sizi ister istemez şişmanlatıyor. Başka sebepler de var. “Hareketsizlik” çok ama çok önemli bir faktör olabiliyor ve tabii ki “psikolojik” faktörler de etkili. Özetle, çoğu kişi çok yediği, yeme isteğini dizginleyemediği için değil, başka nedenlerle kilo alıyor...

İKİNİN ÜZERİNDEKİ İNİŞ ÇIKIŞLARI ALARM KABUL EDİN

Kilo almaya başladığını fark eden kişinin yapacağı ilk iş ne olmalı?

- Bence herkesin en az haftada bir kez tartılması, kilosunu kontrol etmesi lazım. Yarım veya bir kiloluk iniş çıkışlar, hepimiz için olağandır. Ama iki kilo ve üzerindeki değişimleri alarm olarak kabul etmek, önlem almak gerek. O andan itibaren “Ne oldu da kilo aldım? Nerede hata yapıyorum? Çok mu yiyorum veya az mı hareket ediyorum? Son günlerde sağlığımda herhangi bir değişiklik var mı? Mesela, eskiye oranla daha mı yorgunum? Üşüyor muyum? Unutkan mıyım? Kabız mıyım? İştahlı mıyım?” gibi soruları arka arkaya sormamız lazım. Ve eğer birkaç haftalık gayrete rağmen kilo veremiyorsak, daha da önemlisi almaya devam ediyorsak, hemen işin uzmanı bir doktorla görüşmemiz lazım. Çünkü kilo alımı da tıpkı baş ağrısı, karın ağrısı, eklem ağrısı gibi bir “sağlıksızlık işareti”. Önemli nokta da şu: Yola, mutlaka doktor kontrolü altında çıkmak gerekiyor. Çünkü diyetisyen, doğal olarak sizin önünüze yalnızca “düşük kalorili bir diyet listesi” koyar ve zayıflamanızı bekler. Eğer bu listelerle oyalanırsanız boşa zaman kaybedebilir, daha da önemlisi kilo sorununu tetikleyen hastalığın daha da ilerlemesine yol açabilirsiniz.

HAFTADA BİR TARTILIN

Haftada bir tartılın, kilo fazlanız varsa, kendinizi sorgulayın. Yaşam tarzınızdaki değişiklikleri gözden geçirin. Birkaç haftalık diyet ve aktivite artık işe yaramıyorsa bir doktordan yardım isteyin.

Ayşe Arman, Hürriyet Kelebek

KAN ŞEKERİM DÜŞTÜ
Diyeti yarı yolda bırakan kişilerden sık sık 'kan şekerim düştü' yakınmasını duyarsınız. Aslında siz akıllı bir diyet yaparsanız, kan şekeri kolay kolay düşmez. Ancak canınız birden tatlı istediğinde aklınıza gelen ilk bahane kan şekeriniz olur. Yapılması zor, şok diyetlerden deniyorsanız sağlığınızı tehlikeye attığınız için kan şekerinizin düşmesi olasıdır. Ancak, kendinize uygun, uzun vadede kilo vermenizi sağlayacak sağlıklı diyetler yapıyorsanız, kan şekeriniz sandığınız gibi her tatlı gördüğünüzde düşmez. Bu yüzden gün içinde sık sık meyve yemenize olanak sağlayan diyetleri yapmalısınız, böylece tatlı ihtiyacınızı doğal yollardan karşılamış olursunuz.  


DİYET BENİ DEPRESYONA SOKUYOR
Mutluluk hormonu salgılamanıza yardımcı olan çikolata gibi tatlıları ya da makarna, ekmek gibi karbonhidrattan birden bire hayatınızdan çıkarırsanız diyetinizin üçüncü gününde kendinizi umutsuzluk içinde bulmanız çok doğaldır. Bu yüzden yaşamınızda öncelik verdiğiniz, size mutluluk veren besinleri beslenme listenizden yavaş yavaş çıkarmalısınız. Size tavsiyemiz, makarna ihtiyacınızı kepekli makarnalar ile tatlı ihtiyacınızı ise çilek, muz gibi stresle baş etmenize yardıma olacak kalsiyum gücü yüksek meyvelerden almanız.


SİGARAYI BIRAKTIM, ASLA DİYET YAPAMAM
Sigaranın iştahı kapadığını düşünenler, sigarayı bırakırken en çok kilo almaktan korkarlar. Oysa, uzmanlar sigarayı bırakma döneminin yeme alışkanlıklarını değiştirmek için en uygun zaman olduğunu düşünüyorlar. Bunu başarabilmeniz için olumlu düşünmeniz, kendinizi meşgul etmeniz ve planlı olmanız yeterli olacak. Acıktığınızı hissettiğinizde ya da sigarayı hatırladığınızda hemen bir elma ya da başka bir meyve yemeniz o anki krizinizi atlamanızda size yardımcı olur.

Sürekli kafanızda dönen kalori hesapları, yedikten sonra duyulan suçluluk, neredeyse hiçbir şey yemeden geçirilen koca bir gün. Bunlar size yabancı gelmiyorsa, siz de sayıları hızla artan zayıflama tutkunlarından biri olabilirsiniz. 'Az önce yediğim bir dilim pastada kaç kalori vardı? Aldığım kalorileri harcamak için bugün mutlaka spor yapmalıyım. Akşama sadece salata mı yesem acaba?' Hangi kadın gün içinde kendisiyle bunları konuşmuyor ki? Belki siz bir zayıflama tutkunu olmayabilirsiniz ama kilolarınızla ilgili sorununuz varsa, bu sözler az ya da çok kafanızdan mutlaka geçiyordur. Eğer saplantılı bir şekilde her yediğinizin kalori hesabını yapıyorsanız, o zaman siz de zayıflama çılgınlığının kıskancına girmiş olabilirsiniz. Kendinizi test ederek öğrenmeye ne dersiniz?

sursuz hatlardan oluşan bir vücuda sahip olabilmek sizin için çok da önemli değil. Sizin için asıl önemli olan mutlu olmak. Aslında böyle düşünerek en doğrusunu yapıyorsunuz.


25 - 49 puan arası
İŞE yaramış ya da yaramamış, en az on diyeti arkanızda bıraktınız. Zayıflayabilmek için gazete ve dergilerde yazan bütün diyet yazılarını okudunuz. Hiçbir şey yapamasanız bile üç beyazdan hep uzak durmaya çalıştınız. Yemeği fazla kaçırdığınızda kendinizi kötü hissettiniz. Fakat hiçbir zaman böyle bir durumda kendinizi açlıkla cezalandırmadınız. Kilonuzu kontrol edebilmek için bazı kurallarınız olması güzel. Ama bu kuralların hayatınızı sıkıcı hale getirmesine izin vermeyin.

50 - 70 puan arası
Ne yediğiniz sizin için çok önemli. Yemeden önce mutlaka kalori hesabını kafanızda yapıyorsunuz. Açlığınızı hissedinceye kadar hiçbir şey yemiyorsunuz. Öğünlerinizi sürekli atlıyorsunuz. Açlıktan mideniz kazındıktan sonra kendinizi koca bir porsiyon yemeği çabucak yemiş olarak buluyorsunuz. Sonraki pişmanlıksa peşinizi hiç bırakmıyor. Fakat unutmayın ki, fiziki görünümünüzü bu kadar kafanıza takarak ne mutlu olabilirsiniz ne de daha zayıf! Eğer toplamış olduğunuz puanlar burada belirtilen aralıkların üzerinde ise, bir psikolog ve/veya diyetisyenden yardım almanızı tavsiye ediyoruz. Çünkü zayıflama hastalığına yatkın görünüyorsunuz.

70'li yıllarda ortaya çıkan Atkins diyetini milyonlarca insan denedi, kilo verdi ve sonrasında o kiloları geri aldı. 90'lı yıllarda Renee Zellweger ve Jennifer Aniston gibi Hollywood yıldızları sayesinde bu diyet zirveye ulaştı. Fakat bu diyetin yağ ve et odaklı olması sağlık uzmanları arasında tartışmalar yarattı.

Bazı Amerikalı doktorlar tarafından incelenen bu diyet üzerinde 150'ye yakın inceleme yapıldı ve bu diyet daha sağlıklı bir şekilde yenilendi.

Yeni versiyonda meyve ve sebzeye ağırlık verildi. Bu diyet o kadar başarılı ki bir kaç hafta içinde etkisini gösteriyor.



Eski diyet şeklinde istediğiniz kadar protein alabiliyordunuz fakat yenilenendiyette günlük protein alımı her yemekle 113-170 gram.

İlk günden itibaren sebze yemek serbest. Böylece vejeteryanlar da bu diyeti kolaylıkla uygulayabilirler.

Çilek, baklagiller ve alkol 2 hafta sonrasında alınabiliyor. Buna ek olarak yeni diyette seçenek şansınız var ve bu diyeti metabolizmanızın hızına göre ayarlamanız mümkün.

Yıllarınızı değişik diyetlerle harcamışsanız ve hala 50 kilo üzerinde iseniz birinci aşamada yeteri kadar kalmalısınız.

İdeal kilonuza ulaştıktan sonra kişisel bir plana geçebilir ve uzun dönemde yemek yeme alışkanlığınızı değiştirebilirsiniz.

Sonuç olarak yeni Atkins diyetinde daha fazla karbonhidrat tüketiyorsunuz, sağlıklı yemekleri daha fazla yiyorsunuz ve kilo veriyorsunuz.

En çok tüketmeniz gereken yiyeceklerle diyete başlanıyor ve üzerine yemekten hoşlandığınız ürünler ekleniyor. Karbonhidratlara olan kişisel hoşgörü ile bu diyet şekilleniyor.

1. Düşük karbonhidratlı sebzeler

2. Yağ oranı yüksek, karbonhidrat oranı düşük günlük yiyecekler.

3. Çilek, kiraz, vişne

4. Domates ve sebze suları

5. Meyve

6. Tahıl ürünleri

7. Baklagiller

Örnek günlük menüleri deneyin!

Atkins diyetinin ilk aşamasında her yemekle birlikte protein tüketiyorsunuz.


Kahvaltı: 2 tane kızarmış yumurta

Atıştırmalık: Bir fincan salatalık dilimleri ve 2 dilim çedar peyniri

Öğlen: Yeşil salata ile karıştırılmış 1 kutu ton balığı

Atıştırmalık: Fırında kızarmış hindi dilimleri

Akşam: Mantarlı hamburger köftesi, 2 dilim çedar peyniri ve 2 bardak yeşil salata


2 hafta sonra yavaş bir şekilde günlük karbonhidrat alımınızı yükseltebilirsiniz.

Kahvaltı: 2 yumurtalı omlet, rendelenmiş peynir ve 1 tane portakal

Atıştırmalık: 50gr ceviz 110 gr domates suyu


Öğlen: Soslu kızarmış tavuk, karışık salata, 2 tane havuç, bir kap tatlı mısır

Atıştırmalık: 1 tane kayısı ve peynir

Akşam: Kuzu kebap, 1 fincan düşük karbonhidratlı makarna, 1 fincan bürüksel lahanası, 1 tane salata soslu havuç

Yemeniz serbest olan bazı tatlı önerileri

Çikolatalı puding

1 yemek kaşığı krema, 1 yemek kaşığı şekersiz kakao tozu ve biraz vanilya esansı.

Ahududulu dondurulmuş kremaŞekersiz jöleyi buzdolabına koyun ve üzerine bir top dondurma koyun.

Vanilya Sütün içine düşük karbonhidratlı vanilya tozu katın. Bir top dondurma ekledikten sonra karıştırın. Gerekirse tatlandırıcı koyun.

saglikkocu. blogspot.com